Çırak ve stajyer ücretlerine yüzde 100 zam yapılması gündemde.Yeni kanun teklifi TBMM komisyonunda. Yasa teklifinin yasalaşması hâlinde stajyer ve çırakların eline geçecek ücret yüzde 100 oranında artacak. Türkiye gazetesinde İsa Karakaş konuyu detaylı bir şekilde ele aldı. İşte Karakaş'ın yazısı..
Çıraklık ve stajyerlik uygulaması üretim sektöründe yer alan işletmelerin olduğu kadar ülke ekonomisi açısından da büyük ehemmiyet arz etmektedir. Bu uygulama sayesinde bireylerin tatbiki mahiyette hem kabiliyetleri artmakta hem de mesleki deneyimleri artmakta diğer yandan işletmelerin en çok ihtiyaç duyduğu ara eleman ihtiyacı karşılanmaktadır.
Mesleki Eğitim Kanunu’na göre aday çırak ve çıraklar ile işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere işletmeler tarafından ödenecek ücret ve bu ücretlerdeki artışlar, düzenlenen sözleşmelerle tespit edilmektedir. Ancak, yasal olarak ücret konusunda taban öngörülmüş olup bu taban ücretlerin altında ücret ödenmemesi konusunda sınırlamalar getirilmiştir. Hâlen ödenmekte olan taban ücretlerin %100 oranında artırılmasına yönelik TBMM’ye yeni Kanun teklifi sunuldu.
ÖDENMEKTE OLAN ÜCRETLER
İşletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilere asgari ücretin net tutarının;
- 20 ve üzerinde personel çalıştıran iş yerlerinde %30’undan
- 20’den az personel çalıştıran iş yerlerinde %15’inden,
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin %30’undan
- Aşağı ücret ödenmemesi gerekmektedir. Aday çırak, çırak ve öğrencilere ödenecek ücretler her türlü vergiden muaf tutulmuştur.
- Staj yapacak işletme bulunamaması nedeniyle stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencileri ile yükseköğretim kurumları ve birimlerinde yapan yükseköğretim öğrencilerinin yaptıkları stajlar ise bu kapsam dışında tutulmuştur.
YENİ DÜZENLEMEYE İLİŞKİN KANUN TEKLİFİ
“3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” adı altında TBMM Komisyonlarına kadar intikal eden yasa teklifinde aday çırak, çırak ve öğrencilerin yetişkinler kadar çok çalışan, emek veren, ekonomik değer üreten kesimler olduğunu, bu bağlamda işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilere ödenecek ücretin belirlenmesindeki alt sınırın, günümüz ekonomik şartları göz önüne alındığında oldukça düşük kaldığının altı çizilerek işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilerin motivasyonunu sağlamak ve mağdur olmalarına engel olmak için 20 ve üzerinde personel çalıştıran iş yerlerinde asgari ücretin net tutarının; %60’ından, 20’den az personel çalıştıran iş yerlerinde %30’dan aşağı olmamak kaydıyla belirlenmesi öngörülmektedir.
Muhalefet milletvekillerince verilen mezkûr yasa teklifinin aynen yasalaşması hâlinde stajyer ve çırakların eline geçecek ücret %100 oranında artacaktır.
Umarız bu teklif yasalaşır ve teklifte belirtildiği gibi bu iyileştirmeyle birlikte gençlerimizin meslek eğitim merkezlerine ilgisinin artmasına yardımcı olur. Böylece üretim sektörümüzde yer alan işletmelerin kronikleşmiş sorunu olan nitelikli ara eleman yetersizliğine bir nebze de olsa katkı sağlar.
SOSYAL GÜVENLİK GİDERLERİ
Aday çırak, çırak ve stajyer öğrenciler emeklilik (yaşlılık, malullük ve ölüm) sigortalarının kapsamı dışında yer almaktadır. Bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalıkları sigortası uygulanmaktadır.
İşletmelerinde eğitimleri sırasında iş yerinin kusuru hâlinde meydana gelecek iş kazaları ve meslek hastalıklarından işveren sorumlu bulunmaktadır.
Aday çırak, çıraklar, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında okumakta iken staja, tamamlayıcı eğitime veya alan eğitimine tabi tutulan öğrencilerin sigorta primleri asgari ücretin %50’si üzerinden, Bakanlık ile mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumlarının bağlı olduğu üniversitelerin bütçesine konulan ödenekten karşılanmaktadır. 2021 yılında SGK matrahı günlük: 59,63 TL, aylık: 1.788,90 TL’dir.
DEVLET DESTEĞİ
Aday çırak ve çıraklar ile işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilerin ücretlerine yapılan devlet katkısı ödemelerinin devam etmesi kesinleşti. Buna göre ödenebilecek en az ücretin;
Yirmiden az personel çalıştıran işletmeler için üçte ikisi,
Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işletmeler için üçte biri,
Devlet katkısı olarak 2018-2019 eğitim öğretim yılından itibaren 3 eğitim ve öğretim yılı daha ödenmesi öngörülmüştür. Öğrencilere, sözleşme gereği ödenmesi gereken ücretin, devlet katkısına ilişkin kısmı İŞKUR tarafından fon kaynaklarından, kalan tutar ise işletmelerce karşılanacaktır. İşletmeler, öğrenci ile yapılan sözleşmede belirlenen öğrenci adına gönderilecek devlet katkısı tutarı ve işletme payına düşen tutar, her ayın 10. gününe kadar öğrencinin banka hesabına ödenecektir. İşletmelerce ödenen devlet katkısı tutarları ise aynı ayın en geç 25. gününe kadar işletmelere ödenecektir.